भारत : एआय डेटा डम्पिंग ग्राऊंड बनण्याच्या उंबरठ्यावर?

• मन्सूर मुल्ला
• 15.06.26
• वाचनवेळ 6 मि.

नोव्हेंबर २०२२ मध्ये चॅट जीपीटीचं आगमन झालं आणि जगात कृत्रिम बुद्धिमत्तेची एक अभूतपूर्व लाट पसरली. एआयने आपली तांत्रिकच नव्हे तर दैनंदिन कामंदेखील सुकर केली. अगदी एखादा मेल लिहिण्यापासून ते दिवसांतील कामांचं नियोजन करण्यापर्यंत मदत करणारी शेकडो एआय मॉडेल्स आपल्याला उपलब्ध आहेत. आज जगभरातील सुमारे १५० कोटी लोक एआयचा वापर करतायत. 

एआय मॉडेल्स सुरळीत सुरू ठेवण्यासाठी, त्यांना प्रशिक्षित करण्यासाठी विशेष पायाभूत सुविधा गरजेची असते. त्यांना म्हणतात ‘एआय डेटा सेंटर्स’. गेल्या तीन-चार वर्षांत जगभरात अवाढव्य कॉम्प्युटिंग क्षमतेची डेटा सेंटर्स उभारण्याची एक आंधळी स्पर्धा सुरू झालीये. 

भारतात आजघडीला २७० पेक्षा जास्त डेटा सेंटर्स कार्यरत आहेत. डेटा सेंटर्सची १.७ गिगावॅटची क्षमता २०३० पर्यंत ८ गिगावॅटपर्यंत वाढवणं...

...पुढे वाचा

गडचिरोली : विकासाच्या गदारोळात स्थानिकांचा आवाजच हरवतोय

• सुमित पाकलवार
• 12.06.26
• वाचनवेळ 5 मि.

गेली चार दशके नक्षलवाद्यांच्या हिंसाचाराने होरपळून निघणारा गडचिरोली जिल्हा सध्या एका निर्णायक वळणावर उभा आहे. एका बाजूला मुख्यमंत्री तथा जिल्ह्याचे पालकमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी गडचिरोलीला राज्यातील नव्हे तर देशातील एक आदर्श औद्योगिक जिल्हा (स्टील हब) बनवण्याचा संकल्प व्यक्त केला आहे. खनिज संपत्तीवर आधारित उद्योग, पोलाद प्रकल्प, खाणकाम, विमानतळ आणि पायाभूत सुविधांच्या माध्यमातून गडचिरोलीला देशाच्या स्टील नकाशावर अग्रस्थानी आणण्याचं स्वप्न सातत्याने मांडले जात आहे. दुसऱ्या बाजूला या विकासाच्या बदल्यात आपली जमीन, जंगल आणि पारंपरिक उपजीविका गमावण्याची भीती शेतकरी आणि आदिवासी समाजात वाढत आहे.

गेल्या काही महिन्यांपासून जिल्ह्यात सातत्याने जमीन अधिग्रहणविरोधी आंदोलन सुरू आहे. विशेषतः चामोर्शी तालुक्यातील शेतकऱ्यांनी मोठ्या प्रमाणावर संघटित होत...

...पुढे वाचा