आम्ही कोण?

कथाबोध

the great indian illusion

मुल्ला आणि कर अधिकारी

  • मुकुंद कुलकर्णी
  • 24.07.25
  • वाचनवेळ 4 मि.

मुल्ला नसरुद्दिन तलावाच्या काठाने जात होता. लोकांचा आरडाओरडा त्याच्या कानी आला. काय झालं असावं हे बघायला तो धावत तलावाकाठी गेला. बघतो तर गावाचा कर वसुली अधिकारी तलावात गटांगळ्या खात होता. पाय धुवायला गेला अन्‌‍ घसरून पडला. त्याला पोहता पण येत नव्हतं. त्यामुळे प्रसंग कठीण होता. गावकरी घाबरून कल्ला करत होते....

काय सांगता!

old readable script

भारतातील सर्वात जुनी वाचता येणारी लिपी कोणती?

  • मयूर पटारे
  • 29.05.26
  • वाचनवेळ 2 मि.

भारतात सांस्कृतिक, प्रांतिक आणि भाषिक वैविध्याप्रमाणेच लिपीचं वैविध्यही मोठ्या प्रमाणावर आहे. आपल्या चलनी नोटेवर मागे १५ वेगवेगळ्या लिपींमध्ये रुपयाची किंमत लिहिलेली असते, हे याचं उत्तम उदाहरण.

वापरात नसलेल्या सिंधू, ब्राह्मी, खरोष्टी आणि वापरात असलेल्या देवनागरी, बंगाली-आसामी, गुरमुखी, तमिळ, तेलगू, कन्नड, मल्याळम,...

gangotree homes advertisement
Abhay Bang Devendra Fadanvis Dilip Prabhavalkar Nilu Damale Prakash Amte Prithviraj Chavhan Sadanand Date Supriya Sule vaibhav mangle suhas palashikar sonali kulkarni sachin khedekar rangnath pathare prashant joshi prakash javdekar neelam gorhe muralidhar mohol chandrakant kulkarni bhushan gagrani bharat sasane ashok dhavale

शोधाशोध

व्हिडीओ

भारत - जगाचं नवं एआय डेटा डम्पिंग ग्राऊंड?

जगभरात एआय डेटा सेंटर्सना विरोध होत असताना आपण डेटा सेंटर्ससाठी रेड कार्पेट अंथरतोय. डेटा सेंटर्सना विरोध का होतोय? जगाला नको आहेत असे डेटा सेंटर्स भारतात का उभारले जातायत? त्याचे काय परिणाम होतील? हे समजून घेऊया या व्हिडिओमधून.

  • 24.06.26

ले

नेहमीच्या सिगारेटपेक्षाही घातक ठरताहेत हर्बल सिगारेट्स ?

  • मन्सूर मुल्ला
  • 22.06.26
  • वाचनवेळ 4 मि.

आजकाल बाजारात 'तंबाखूमुक्त, निकोटिन-फ्री आणि ‘१०० टक्के नॅचरल' असा मोठा शिक्का मारलेल्या हर्बल सिगारेट्सचा सुळसुळाट झालाय. तुळस, पुदिना, लवंग आणि ग्रीन टी यांसारख्या घटकांपासून बनवलेली ही सिगारेट म्हणजे आरोग्यासाठी वरदानच आहे, अशा थाटात तिची जाहिरात केली जाते. ‘आयुर्वेदिक’ म्हणजे गुणकारी अशी आपल्याकडची धारणा आहे. म्हणूनच की काय, अनेक तरुण आणि सिगारेट सोडू इच्छिणारे लोक या हर्बल सिगारेटचे झुरके मारताना दिसतात. यात निकोटिन नाही म्हणजे हे व्यसन नाही आणि व्यसन नाही म्हणजे धोका नाही, असा गोड गैरसमज तयार झाला आहे.

हर्बलच्या नावाखाली ओढला जाणारा धूर खरंच निरोगी आहे, की हा फक्त एक मार्केटिंगचा सापळा आहे? 

आयआयटी (गांधीनगर) आणि युनिव्हर्सिटी ऑफ इलिनॉय (अर्बाना-शॅम्पेन) यांच्या...

...पुढे वाचा

भारत : एआय डेटा डम्पिंग ग्राऊंड बनण्याच्या उंबरठ्यावर?

  • मन्सूर मुल्ला
  • 15.06.26
  • वाचनवेळ 6 मि.

नोव्हेंबर २०२२ मध्ये चॅट जीपीटीचं आगमन झालं आणि जगात कृत्रिम बुद्धिमत्तेची एक अभूतपूर्व लाट पसरली. एआयने आपली तांत्रिकच नव्हे तर दैनंदिन कामंदेखील सुकर केली. अगदी एखादा मेल लिहिण्यापासून ते दिवसांतील कामांचं नियोजन करण्यापर्यंत मदत करणारी शेकडो एआय मॉडेल्स आपल्याला उपलब्ध आहेत. आज जगभरातील सुमारे १५० कोटी लोक एआयचा वापर करतायत. 

एआय मॉडेल्स सुरळीत सुरू ठेवण्यासाठी, त्यांना प्रशिक्षित करण्यासाठी विशेष पायाभूत सुविधा गरजेची असते. त्यांना म्हणतात ‘एआय डेटा सेंटर्स’. गेल्या तीन-चार वर्षांत जगभरात अवाढव्य कॉम्प्युटिंग क्षमतेची डेटा सेंटर्स उभारण्याची एक आंधळी स्पर्धा सुरू झालीये. 

भारतात आजघडीला २७० पेक्षा जास्त डेटा सेंटर्स कार्यरत आहेत. डेटा सेंटर्सची १.७ गिगावॅटची क्षमता २०३० पर्यंत ८ गिगावॅटपर्यंत वाढवणं...

...पुढे वाचा

jan-2025-anubhav-add.webp

सावधान! एआयचे शिक्षक आपणच...

  • मेघश्री दळवी
  • 25.06.26
  • वाचनवेळ 12 मि.

हैदराबादमध्ये नुकताच एका महिलेला तिच्या नणंदेचा आवाज एआयने क्लोन करून फोन केला गेला आणि सुमारे दोन लाखांना गंडा घातला गेला. अशी फसवणूक काही पहिल्यांदा झालेली नाही. मॅकॅफीच्या अहवालानुसार भारतात असे ठकवण्याचे प्रकार झपाट्याने वाढत आहेत. दुसरीकडे, अहमदाबाद विमान दुर्घटनेनंतर सोशल मीडियावर एआय वापरून चुकीच्या बातम्या, अहवाल आणि दावे पसरवण्यात आले. एरवीही एआयनिर्मित खोटी माहिती व्हायरल करणं किंवा 

डीपफेक व्हिडिओ बनवणं ही रोजची गोष्ट झाली आहे. असं का होत आहे? सहज उपलब्ध आहे म्हणून एआय वापरताना आपण आपली विवेकबुद्धी विसरत चाललो आहोत...

आमचे सहयोगी

maharogi seva samiti Techmosaic Digital Solutions Samakalin Prakashan Unique Features mkcl pitambari annapurna pariwar gangotri lokmanya

आमची शिफारस

  • योगेश जगताप
the great indian illusion

देशातील बँकिंग व्यवस्थेची विदारक वस्तुस्थिती मांडणारा माहितीपट

मुद्दा १ - २०१८ ते २०२५ या कालावधीत देशातील बँकांनी नागरिकांकडून सर्व्हिस चार्ज आणि पेनल्टी चार्जच्या माध्यमातून जवळपास ३५ हजार कोटी रुपये वसूल केले आहेत. यामध्ये अकाऊंटमध्ये मिनीमम बॅलन्स नसणं, एटीएमचा ठराविक मर्यादेपेक्षा अधिक वापर, अकाऊंट अॅक्टीव्ह नसणं, केवायसी वेळेत न कऱणं, अकाऊंट बंद करणं...

...पुढे वाचा

अनुभव

  • डॉ. शमिन् पडळकर

सफर कोपनहेगनची

‘युरोपियन सायन्स एजुकेशन रिसर्च असोसिएशन’ची (ESERA) परिषद दर दोन वर्षांनी युरोपमधील एखाद्या देशात होते. २५ ते २९ ऑगस्ट २०२५ यादरम्यान डेन्मार्कची राजधानी कोपनहेगन इथे झालेल्या सोळाव्या परिषदेत आमचा एक शोधनिबंध निवडला गेला. परिषदेच्या आधी निवडक ५० सहभागींना चार दिवसांच्या शिबिरात भाग घेण्याची संधी मिळणार होती. या शिबिरात डेन्मार्कमधील शाळा, शैक्षणिक संस्था इत्यादी बघायला मिळणार होते. त्यासाठीही माझी निवड झाली. पण अशा परिषदांना येणारा खर्च, व्हिसा, वगैरे सर्व व्यवस्था करणं सोपं नसतं. तरीही या परिषदेला जाण्याची आणि कोपेनहेगन शहर बघायची फार इच्छा होती.

आधी कोपनहेगनबद्दलची माझी उत्सुकता कुठून निर्माण झाली ते सांगते. ‘कोपनहेगन’ याच नावाचं मायकल फ्रायन यांचं एक नाटक आहे. कोल्हापूरच्या...

...पुढे वाचा

वीकेंड स्पेशल

Select search criteria first for better results