संजय संगवई : विस्थापितांचा अन् पर्यायी विकासनीतीचा आवाज

• प्रशांत कोठडिया
• 01.07.26
• वाचनवेळ 7 मि.

वीस वर्षांहून अधिक काळ नर्मदा आंदोलनाचं ‘माध्यम’ आणि ‘पर्याची विकासनीती’चा ‘बुलंद आवाज’ बनलेल्या संजय संगवईचं अवघ्या ४८ व्या वर्षी झालेलं निधन परिवर्तनवादी चळवळीतील सर्वांनाच मोठा चटका लावून जाणारं होतं. लहानपणीच हृदयाचा गंभीर आजार असल्याचं माहीत असूनही मेधा पाटकर यांच्या नेतृत्वाखाली नर्मदा बचाव आंदोलनासाठी जिवाची बाजी लावण्यास संजयने कसूर केली नाही. स्वतःच्या तब्येतीपेक्षा विस्थापितांच्या लढ्याला प्राधान्य दिल्यामुळे त्याचा आजार बळावणं स्वाभाविक होते. शेवटी केरळातील कोची येथे आयुर्वेदिक उपचार घेत असतानाच २९ मे २००७ रोजी संजयचं निधन झालं. 

संजय तसा हरहुन्नरी. ‘लोकमत’ व ‘सकाळ’ दैनिकांमधून त्याने उपसंपादकपदाची जबाबदारी समर्थपणे सांभाळली होती. विशेषतः त्याची शास्त्रीय संगीताची सखोल जाण आणि त्याअनुषंगाने केलेलं सुरेल लेखन, विशेषत:...

...पुढे वाचा

महाराष्ट्र राज्य प्रायव्हेट लिमिटेड : गरज पुनर्जागरणाची

• बिपीन बाकळे
• 29.06.26
• वाचनवेळ 7 मि.

"महाराष्ट्र राज्य प्रायव्हेट लिमिटेड" हे केवळ एक उपरोधिक रूपक नाही. उलट, स्वातंत्र्योत्तर महाराष्ट्राच्या राजकीय, आर्थिक आणि सामाजिक प्रवासाचे विश्लेषण करण्यासाठी ही एक अत्यंत उपयुक्त चौकट आहे. कारण एखाद्या लोकशाही राज्याकडे जर आपण कंपनी म्हणून पाहिले, तर अनेक विसंगती अचानक स्पष्ट दिसू लागतात.

प्रायव्हेट लिमिटेड कंपनीचे स्वरूप काय असते? काही मर्यादित व्यक्ती निर्णय घेतात. मालकी प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे विशिष्ट गटांकडे केंद्रित असते. व्यवस्थापन बदलत असल्याचा आभास निर्माण होतो; पण नियंत्रणाची सूत्रे बहुधा त्याच हातात राहतात. सर्व निर्णयांचा अंतिम उद्देश कंपनीची आर्थिक वृद्धी आणि मालकीधारकांचा फायदा हा असतो. स्वातंत्र्योत्तर महाराष्ट्राच्या राजकीय इतिहासाकडे पाहताना हे रूपक अस्वस्थ करणाऱ्या प्रमाणात समर्पक वाटू लागते.

महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती...

...पुढे वाचा