• युनिक फीचर्स
• 05.09.26
• वाचनवेळ 18 मि.

पुण्यात आवाज फार वाढला आहे. कधीही कोणत्याही रस्त्यावर जा, मोठमोठयानं हॉर्न वाजवत, इंजिनांचा आवाज करीत जाणारी वाहनं, माणसांच्या बोलण्याचा कोलाहल, इतरही वेगवेगळ्या प्रकारचे आवाज कानावर येऊन आदळत असतात. त्यातून दिवस गणेशोत्सवाचे किंवा सणासुदीचे असतील तर विचारायला नको, अशी परिस्थिती. पण अशा रीतीने वाढलेली आवाजाची पातळी...

• प्रशांत कोठडिया
• 05.09.26
• वाचनवेळ 11 मि.

पुण्याचं एक उपनगर कोंढवा. पुणे महापालिकेतर्फे चालवल्या जाणाऱ्या संत गाडगेबाबा इंग्रजी शाळेत नववीच्या वर्गात हिंदीचा तास सुरू होता. शिक्षक मुलांना संयुक्ता लुदरा यांची ‌‘नदी' ही कविता शिकवत होते-

उबलती-उछलती, जलप्रपातों से गिरती, झरनों से झरती, पर्वतों से उछलती, नदी हूँ मैं। बस एक नदी हूँ। बहती-बहाती,...

• ना.धों. महानोर
• 30.08.26
• वाचनवेळ 10 मि.

पुण्यातला ‘द्राक्ष बागायतदर संघा'चा कार्यक्रम आटोपून कोपरगावला निघालो होतो. हा कार्यक्रम महाराष्ट्रातल्या हजारो शेतकऱ्यांना एकत्र घेऊन अतिशय परिश्रमाने आयोजित केला जातो. सगळं काही आवडीचं वातावरण, जिव्हाळ्याचे विषय. शेती-पाणी, पर्यावरण, फळबागा यांत मी जे थोडंबहुत चांगलं काम केलं, त्यासाठी मला मोठा गौरव पुरस्कार जाहीर झाला होता....

• डॉ. राजेंद्र बर्वे
• 29.08.26
• वाचनवेळ 18 मि.

मानवी मनाचा अभ्यासक म्हणून वावरणं, जगणं आणि विचार करणं हे चांगलं की वाईट हे मला अजून ठरवायचं आहे. म्हणजे अगदी ढोबळपणे विचार केला तर ते काम चांगलंच आहे. माझा हा व्यवसाय असल्याने पोटापाण्याचीही त्यात सोय आहे. शेकडो नव्हे, हजारो माणसं त्यांना स्वतःविषयी पडलेले वा न...

• श्रीनिवास पंडित
• 23.08.26
• वाचनवेळ 32 मि.

मध्यमवर्गीय घरात जन्मलेला आणि वाढलेला मी एक पुणेकर. माझे वडीलही पुण्यातले. कोकणात आमची पिढीजात शेतीवाडी आहे, पण त्यात मी कधी राबलो नाही. पण शाळेत असताना सुटीत गावी जाणं, शेतात हुंदडणं, गुरांमागे हिंडणं, कैऱ्या-करवंदं खाणं असं खूप एन्जॉय केलं. शेतीबद्दल एक आकर्षण तेव्हा तयार झालं असावं....

• हेरंब कुलकर्णी
• 22.08.26
• वाचनवेळ 13 मि.

२००५ ते २०११ या काळात महाराष्ट्रातील जवळपास २० जिल्ह्यांत फिरून मी स्थानिक शाळा बघितल्या होत्या. सात वर्षांनी दुर्गम ग्रामीण महाराष्ट्रातील शाळा पुन्हा एकदा बघत होतो. शाळांच्या स्थितीत झालेले तुलनात्मक बदल टिपत होतो. ‌‘शाळा आहे शिक्षण नाही' या पुस्तकात मी माझी पूर्वीची निरीक्षणं नोंदवली आहेत. दहा...

• अमिता बेहेरे
• 16.08.26
• वाचनवेळ 15 मि.

यंदाच्या जानेवारीत अरुणाचल प्रदेशात एका वेगळ्याच कारणाने जाण्याचा योग आला. निमित्त होतं तिथल्या तेझू या गावातील काही शाळांमध्ये दहावीच्या मुलांना दोन महिने मोफत गणित शिकवण्याचं. या कामासोबतच या भागात बऱ्यापैकी भटकताही आलं. एकूणच ईशान्येकडचा हा बराचसा भाग डोंगर-दऱ्यांनी व्यापलेला आहे. कुठेही नजर गेली तरी...

• प्रेमानंद गज्वी
• 15.08.26
• वाचनवेळ 12 मि.

स्वातंत्र्य हा शब्द कानी पडला तरी मेंदू कसा आनंदानं प्रफुल्लित होऊन जातो. स्वातंत्र्य...बेबंद; पंख फडकावीत आकाशभर विहरणाऱ्या पक्ष्यांची आठवण तेजोमयी होऊन जाते. जंगलातील प्राणी भयमुक्त होत जगताहेत! आणि मीही माझ्या विचारांचे पंख फडकावीत मला अपेक्षित सहज-सुंदर-माणुसकीने ओत:प्रोत जीवन जगतो आहे. स्वप्न पाहतो आहे; अगदी मला...

• दीपक चैतन्य, संजय संगवई
• 09.08.26
• वाचनवेळ 29 मि.

न हो कमीज तो पावों से पेट ढक लेगें।
ये लोक कितने मुनासिब है इस सफर के लिए॥
कहां तो तय था चराग हर घर के लिये
कहां मयस्सर नहीं चराग अब शहर के लिये ॥

नर्मदा प्रकल्पामुळे विस्थापनाची दाट छाया पसरलेल्या गावांमधून आम्ही फिरत होतो....

• डॉ. राम ताकवले
• 08.08.26
• वाचनवेळ 21 मि.

भारतात आधुनिक शिक्षणाची सुरुवात ब्रिटिश अमदानीत झाली. विशेषत: महाराष्ट्रात त्या काळच्या धुरीणांनी राष्ट्रीय व सामाजिक उद्देश समोर ठेवून शिक्षणाच्या क्षेत्रात पायाभूत काम केलं होतं. तरीदेखील गेल्या पन्नास वर्षांत आपल्याकडे शिक्षणाचा पाया कच्चाच राहिल्याचं दिसतं. आपलं मत काय आहे?

- शिक्षणाच्या आजच्या स्थितीचा विचार करताना स्वातंत्र्यपूर्व काळात...