• मृदगंधा दीक्षित
• 04.02.26
• वाचनवेळ 5 मि.

‘पाणी हे जीवन’ असतं खरं! पण आपल्या देशात मात्र ते मृत्यूचं कारण बनत चाललं असल्याचं पुन्हा पुन्हा समोर येतं आहे. सतत येणाऱ्या बातम्या, अहवाल बघितले की लक्षात येतं की आपण ‘जल-आणीबाणी’च्या दिशेने चाललो आहोत.

स्मार्ट शहरांमध्ये गढूळ पाणी

आपली शहरं चकाचक होताहेत पण साधा पिण्याच्या शुद्ध...

• आ. श्री. केतकर
• 02.02.26
• वाचनवेळ 5 मि.

जम्मू आणि काश्मीर किंवा जम्मू-काश्मीर या राज्याचा उल्लेख जम्मूकाश्मीर असा असायला हवा. म्हणजे त्यात ‘आणि’ किंवा छोटी जोड रेघ (हायफन)नसावी. जेणेकरून हे राज्य एकजीव असल्याची बाब अधोरेखित होईल. पण दुर्दैवाने ध्रुवीकरणाच्या राजकारणामुळे ती ओळख वर्षानुवर्षं मिळू शकलेली नाही. खरं तर २०१९मध्ये कलम ३७० रद्द करण्यात...

• श्रीनिवास जोशी
• 30.01.26
• वाचनवेळ 11 मि.

व्हॉट्सॲप, इन्स्टाग्राम, फेसबुक आणि यूट्यूब या सर्व सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सवर दावे आणि उजवे असे दोन बबल्स आहेत. मी स्वतः दोन्ही बाजूंच्या व्हॉट्सॲप ग्रुप्सचा मेंबर आहे. एक कडवा उजवा ग्रुप आणि एक डावीकडे झुकलेला-काँग्रेस समर्थक ग्रुप! एके दिवशी मी ठरवले की, या दोन्ही बाजूंना प्रश्न विचारायचे-अडचणीत...

• सुहास कुलकर्णी
• 30.01.26
• वाचनवेळ 4 मि.

आधुनिक काळात संपूर्ण जगावर सर्वाधिक प्रभाव पडलेल्या महामानवांच्या यादीत महात्मा गांधींचं नाव कदाचित सर्वांत वर असेल. अॅडॉल्फ हिटलरला जगात क्रूरकर्मा असं मानलं जातं, तर महात्मा गांधींना शांतिदूत. जगातील मोठमोठ्या नेत्यांना, क्रांतिकारकांना, शास्त्रज्ञ नि तत्त्वचिंतकांना गांधीजी त्यांचे प्रेरणास्रोत वाटत आले आहेत.

अमेरिकेतील गौरेतर (म्हणजे काळ्या) लोकांच्या मानवी...

• सुहास पळशीकर
• 29.01.26
• वाचनवेळ 5 मि.

अशा अपघाती मृत्यूसारख्या शोकांतिकेतून राजकारणाची दिशा ठरू नये. परंतु, गेल्या तीन दशकांमध्ये आणि विशेषतः मागच्या काही वर्षांमध्ये अजित पवारांनी राजकारणात स्वतःचं इतकं महत्त्वपूर्ण स्थान निर्माण केलं होतं की, त्यांच्या अकाली निधनामुळे शोकसागरात बुडालेल्या त्यांच्या समर्थकांनाही या दुःखाच्या क्षणीही एका प्रश्नाचा सामना करावाच लागणार आहे: तो...

• पी. साईनाथ
• 28.01.26
• वाचनवेळ 33 मि.

मुंबईच्या आझाद मैदानावर काही तरुण वकील माझं लक्ष वेधून घेण्याच्या प्रयत्नात होते. "महाराष्ट्र सरकारविरुद्ध जनहित याचिका दाखल करायचं आमच्या डोक्यात आहे; पण कोणत्या मुद्द्यावर करावी ते ठरवण्यासाठी आम्हाला प्रश्न समजून घ्यायचे आहेत." त्यांच्या आवाजात एक प्रकारची अधीरता होती. आजूबाजूला बरीच धावपळ सुरू होती. बँक कर्मचारी...

• अनिल अवचट
• 27.01.26
• वाचनवेळ 19 मि.

लहानपणी मला केस वाढवून भांग पाडायची खूप हौस होती; पण त्याला वडिलांची बंदी होती. खरं तर त्यांना आमचा चमनगोटा करायची इच्छा असायची; पण डोक्यावरून वस्तरा फिरताना रडारड. त्यामुळे अस्थिर डोकं, त्यातून रक्तपात. यामुळे त्यांनी तडजोड म्हणून 'पहिलवान कट' स्वीकारला होता. संपूर्ण डोकं मशिनने भादरायचं, फक्त...

• सुहास कुलकर्णी
• 23.01.26
• वाचनवेळ 4 मि.

नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हटलं की आपल्याला त्यांची आझाद हिंद फौज आठवते आणि 'तुम मुझे खून दो, मैं तुम्हें आजादी दूंगा' हे त्यांचं आवाहन आठवतं. 'चलो दिल्ली'चा नारा देत नेताजी सुभाषचंद्र यांनी आपल्या हजारो शूर सैनिकांसमवेत सिंगापूरहून कूच केलं होतं. भारत ब्रिटिशांच्या पारतंत्र्यात असताना त्यांनी भारत...

• मृदगंधा दीक्षित
• 21.01.26
• वाचनवेळ 7 मि.

डिसेंबर २०१२ च्या 'निर्भया' प्रकरणानंतर भारतात प्रचंड जनक्षोभ उसळला होता. त्यावेळच्या आंदोलनांनी देशाला हादरवून सोडलं. त्याचा परिणाम म्हणून स्त्रियांसाठीचे कायदे अधिक कठोर करण्यात आले. त्यात मृत्यूदंडापर्यंतच्या शिक्षेची तरतूद झाली. मात्र, कायदे कडक करूनही स्त्रियांना सुरक्षितता मिळाली आहे का?

आजही भारतातील बलात्कार पीडितेला दोन लढाया...

• समीर गोडबोले
• 14.01.26
• वाचनवेळ 5 मि.

आधुनिक राष्ट्रराज्य व्यवस्थेचा पाया ‘वेस्टफालिया करारा’वर (१६४८) आधारित आहे. ‘प्रत्येक राष्ट्राला आपल्या भूभागावर संपूर्ण अधिकार असेल आणि बाह्य हस्तक्षेपाला मर्यादा असतील’, हे तत्व त्या कराराने प्रथमच अधोरेखित केलं. पुढे संयुक्त राष्ट्रांच्या स्थापनेनंतर हीच संकल्पना अधिक औपचारिक झाली. संयुक्त राष्ट्रांच्या सनदेत राष्ट्रांच्या सार्वभौम समानतेचा स्पष्ट उल्लेख...