• गौरी कानेटकर
• 10.03.26
• वाचनवेळ 2 मि.

आर्य भारतातून बाहेर गेले की बाहेरून भारतात आले, यावर आपल्याकडे गेली शंभर वर्षं वाद-विवाद सुरू आहेत. आर्य भारतातून बाहेर गेले आणि त्यांच्यासोबत गेलेली संस्कृत ही भाषाच युरोपातल्या इतर इंडो-युरोपीयन भाषांची जननी आहे, असं सतत मांडलं जात असतं. ते तसं नसल्याचं आता शास्त्रीय़ पुराव्यानिशी सिद्ध झालं...

• गौरी कानेटकर
• 26.02.26
• वाचनवेळ 2 मि.

पॉइंट निमो हे नाव कधी ऐकलंयत? यालाच पॉइंट ऑफ ओशनिक इनअक्सेसिबिलिटी म्हणतात. सोप्या शब्दांत सांगायचं तर समुद्रातलं असं ठिकाण किंवा बिंदू जिथून जमीन सर्वाधिक दूर आहे. या ठिकाणाचे अक्षांश-रेखांश साधारण असे आहेत - 48°52.6′S 123°23.6′W

हे कल्पित ठिकाण (किंवा बिंदू) पॅसिफिक महासागरात दक्षिणेला आहे. त्याच्या...

• मयूर पटारे
• 20.01.26
• वाचनवेळ 3 मि.

गेल्या पन्नास-साठ वर्षांत समुद्रांतलं प्रदूषण मोठ्या प्रमाणावर वाढलं आहे. त्यामुळे तिथे प्लास्टिक कचऱ्याची मोठीच मोठी बेटं तयार झाली आहेत. पॅसिफिक, अटलांटिक आणि हिंदी महासागरात असलेली ही बेटं पर्यावरणासाठी मोठाच धोका बनली आहेत.

ही बेटं तयार कशी होतात? समुद्रात गोल फिरणारे पाण्याचे प्रवाह असतात. त्यांना 'गायर्स'...

• गौरी कानेटकर
• 10.01.26
• वाचनवेळ 3 मि.

गझनीच्या मोहम्मदाने गुजरातमधील सोमनाथ मंदिरावर हल्ला केला त्याला हजार वर्षं झाल्यानिमित्त सध्या हे मंदिर चर्चेत आहे. ‘सोमनाथ मंदिराचं पुनर्निर्माण करण्यास पंतप्रधान पं. जवाहरलाल नेहरूंचा विरोध होता. त्यांनी राष्ट्रपती राजेंद्र प्रसाद यांनाही सोमनाथ मंदिराच्या उद्घाटनाला जायला विरोध केला होता’, असं सतत सांगितलं जात असतं. मात्र मंदिर...

• प्रणव पाटील
• 20.10.25
• वाचनवेळ 3 मि.

लहानपणी दिवाळी जवळ आली की कधी एकदा मातीचा किल्ला करायला घेतो याकडे आम्हा मित्रांचं लक्ष लागलेलं असायचं. दिवाळीची सुट्टी लागली रे लागली, की किल्ल्यासाठी माती कुठून आणायची, दगड-विटा कुठून गोळा करायच्या, पोती कुठून मिळवायची याची चर्चा सुरू व्हायची. एकदा का हे ठरलं की मातीची पोती...

• प्रीति छत्रे
• 18.09.25
• वाचनवेळ 2 मि.

न्यूझीलंडमधली व्हांगानुई नदी ही जगभरातली पहिली अशी नदी आहे जिला माणसांचे कायदेशीर हक्क बहाल करण्यात आले आहेत. २०१७ मध्ये तिथे हा आगळावेगळा निर्णय घेतला गेला.

व्हांगानुई ही न्यूझीलंडमधली एक प्रमुख नदी आहे. न्यूझीलंडचे मूळ निवासी, माओरी, या नदीशी शेकडो वर्षं जोडलेले आहेत. ब्रिटिश वसाहतवादी तिथे...

• प्रीति छत्रे
• 02.09.25
• वाचनवेळ 2 मि.

कर्नाटकात हंपीपासून चाळीस-एक किमी अंतरावर ‘हिरी बेनकल’ म्हणून एक ठिकाण आहे. तिथल्या एका टेकडीवर प्रागैतिहासिक काळातली अनेक दगडी बांधकामं बघायला मिळतात.

ही बांधकामं म्हणजे घरं किंवा गुहांसारखी आहेत. दोन किंवा तीन मोठाल्या दगडी लाद्या एकमेकांना टेकवून उभ्या केलेल्या, आणि त्यावर छप्पर म्हणून आणखी एक तशीच लादी,...

• प्रीति छत्रे
• 29.08.25
• वाचनवेळ 2 मि.

सतराव्या-अठराव्या शतकात विशेषतः पाश्चात्य देशांमध्ये घोडागाड्यांचा वापर वाढत गेला. मालाची ने-आण, तसंच माणसांच्या प्रवासासाठी अधिकाधिक घोडागाड्या रस्त्यांवर येऊ लागल्या. इंग्लंडमधले डॉक्टर दूरदूरचे रुग्ण तपासण्यासाठी घोडागाड्यातून जाऊ लागले. घोडागाड्यांचा वापर वाढला तसे त्यांच्या रचनेत, आरेखनात बदल, सुधारणा होऊ लागल्या. त्यामुळे त्यांची संख्याही वाढत गेली. अधिकाधिक घोडेही...

• प्रीति छत्रे
• 22.08.25
• वाचनवेळ 2 मि.

क्रिस्तिना झिनॅटो ही एक डीप सी ड्रायव्हर आहे. ‘कॅरिबियन रीफ शार्क’ जातीच्या शार्क माशांच्या संवधर्नासाठी ती झटते. तिच्या या संवर्धन प्रयत्नांमध्ये एक आगळावेगळा ट्विस्ट आहे.

क्रिस्तिनाला लहानपणापासून पाण्याचं, समुद्राचं, डायव्हिंगचं आकर्षण होतं. तरुण वयात डायव्हिंगच्या एका ट्रेनिंगसाठी ती बहामामध्ये गेली. तिथल्या अनुभवाने ती इतकी प्रभावित झाली...

• निशांत धाईंजे
• 25.07.25
• वाचनवेळ 2 मि.

कॅथरीन हेपबर्न हे 1930च्या दशकातील हॉलिवूडमधील आघाडीचं नाव. त्या काळात बॉक्स ऑफिसवर त्यांच्या चित्रपटांनी धुमाकूळ घातला. त्यांच्या कणखर आणि ठाम स्वभावाचा हा एक आगळावेगळा किस्सा.

स्त्रियांच्या वेषभूषेवरून सतत काही ना काही गदारोळ उठत असतो. १९३० च्या दशकातही तो होताच. तेव्हा स्कर्ट हा स्त्रियांसाठी आदर्श पोशाख...