• डॉ. भरत केळकर
• 15.03.26
• वाचनवेळ 15 मि.

तीन वर्षांपूर्वी मी 'डॉक्टर्स विदाऊट बॉर्डर'तर्फे (मेडिसिन्स सान्स फ्रंटियर्स- 'एमएसएफ') सीरियातल्या भीषण यादवी युद्धात जखमी झालेल्या नागरिकांवर उपचार करण्यासाठी सीरिया-जॉर्डन सीमेवर एक महिना राहून आलो होतो. जगाच्या कानाकोपऱ्यात जिथे डॉक्टरी सेवा पोहोचत नाही अशा ठिकाणी, विशेषतः अस्थिर-अशांत ठिकाणी डॉक्टर्स पोहोचवणारी ही संस्था. संस्थेमार्फत सेवा देण्याची...

• मिलिंद चंपानेरकर
• 14.03.26
• वाचनवेळ 27 मि.

९ मार्च ते ३० मार्च २०१२ दरम्यान बारा आशियाई देशांच्या पुढाकाराने शांततापूर्ण मार्गाने पॅलेस्टाइनची मुक्ती साधावी, असा संदेश सर्वदूर पोहोचवण्यासाठी एक दीर्घ अशी शांति-यात्रा काढण्यात आली होती- ‘ग्लोबल मार्च टु जेरुसलेम'. ९ मार्च रोजी दिल्लीहून निघून पाकिस्तान, इराण, तुर्कस्तान अशा आशियाई व मध्यपूर्वेच्या देशांतील विविध...

• डॉ. मेधा पुरव सामंत
• 08.03.26
• वाचनवेळ 21 मि.

अन्नपूर्णा परिवाराची स्थापना झाली त्याच वर्षी 'राष्ट्रीय महिला कोष' (आर.एम.के.) स्थापन झाला. मागोमाग 'राष्ट्रीय अल्पसंख्याक विकास वित्तसंस्था' (एन.एम.डी.एफ.सी.) स्थापन झाली. अन्नपूर्णा परिवाराच्या प्रयोगाला सुरुवातीची काही वर्षं आर.एम.के.तून ४ टक्के व्याजाने निधी मिळायचा. परंतु मायक्रो फायनान्समध्ये सातत्याने वित्तपुरवठा व्हावा लागतो. एक कर्ज फेडलं की महिलांना लगेच...

• निरंजन घाटे
• 07.03.26
• वाचनवेळ 20 मि.

स्त्रीची घर सांभाळणारी, मुलं वाढवणारी आणि पुरुषापेक्षा दुय्यम अशी परंपरेने प्रतिमा परंपरेने ठसली आहे. सनातनी वृत्तीच्या समाजात अजूनही स्त्रीला 'घरकामासाठी उपयुक्त आणि प्रजोत्पादनासाठी आवश्यक' असं मानलं जातं. १९६०-७०च्या सुमारास 'समाज जीवशास्त्र' नावाचं एक शास्त्र उदयास आलं. समाजाचा जीवशास्त्रीय अभ्यास करणाऱ्या ह्या शास्त्रास इंग्रजीमध्ये 'सोश्यो बायोलॉजी'...

• निरंजन घाटे
• 01.03.26
• वाचनवेळ 8 मि.

इराण आणि अमेरिका यांच्या वैराला साप-मुंगसाचं वैर म्हणणंच योग्य ठरेल. या अही नकुल संबंधामागे बराच दीर्घ इतिहास आहे. ब्रिटिशांनी इराणवर ताबा मिळवला तेव्हा तुर्कस्तान ते मलेशियापर्यंतचा जवळजवळ सर्व भूभाग ब्रिटिशांच्या ताब्यात आला. त्या वेळी इंडोनेशियात डच सत्ता होती, तर कंबोडिया आणि व्हिएतनाममध्ये फ्रेंच अंमल होता....

• विवेक सावंत
• 28.02.26
• वाचनवेळ 15 मि.

डॉ. श्रीनाथ कलबाग हे ग्रामविकासकेंद्री तंत्रशिक्षण संकल्पनेचे जनक आणि त्या संकल्पनेला मूर्तरूप देण्यासाठी स्थापन झालेल्या ‘विज्ञान आश्रम, पाबळ' या संस्थेचे संस्थापक. ग्रामीण जनतेच्या जीवनातल्या खऱ्याखुऱ्या गरजांपासून तुटलेले आणि ग्रामविकासाचे उद्दिष्ट गमावून बसलेले पुस्तकी शिक्षण हे शिक्षणच नव्हे, ते कुचकामी आहे, अशी त्यांची धारणा होती. तशा...

• डॉ. सुधीर देवरे
• 21.02.26
• वाचनवेळ 14 मि.

जगातील सर्व भाषांची संख्या अमुक इतकी आहे, असं काटेकोरपणे सांगता येणार नसलं, तरी ती सुमारे ७००० इतकी आहे असा अंदाज वर्तवता येतो. जगातील भाषांपैकी अर्ध्याअधिक भाषा जेमतेम २५०० लोकांपेक्षा कमी लोक बोलतात. अंदमान-निकोबार बेटांवरील ओंगे आणि जारवा जमातीतील लोक तर शंभरपेक्षाही कमी आहेत. २०५०पर्यंत जगातील...

• नंदिनी देसाई
• 21.02.26
• वाचनवेळ 8 मि.

काही वर्षांपूर्वी कोणार्कचं सूर्यमंदिर बघायला गेलो होतो. तिथला गाइड म्हणे, ‘भारत का इकलौता सूर्यमंदिर!' आमची कोकणी अस्मिता तत्काळ दुखावली. ‘आमच्या कोकणात किती सूर्यमंदिरं आहेत आणि तीही अजिबात पडीक वगैरे नाहीत, तर चांगली पूजाअर्चा होणारी', हे त्या गाइडला ताबडतोब ऐकवलं.

मुळात भारतामध्ये अनेक सूर्यमंदिरं पूर्वीपासून आहेतच....

• मुकेश माचकर
• 15.02.26
• वाचनवेळ 25 मि.

‘मिर्झा गालिबने इंग्रजीत कविता लिहिली असती तर जगातल्या सगळ्या भाषांमधला तो सार्वकालिक सर्वश्रेष्ठ कवी ठरला असता.'

  -राल्फ रसेल

(ऑक्स्फर्ड इंडिया गालिब : लाइफ, लेटर्स अँड गझल्स)

हैं और भी दुनियामें सुखनवर बहुत अच्छे

कहतें है कि गालिब का है अंदाज-ए-बयाँ और

(जगात अनेक चांगले कवी आहेत. असं म्हणतात...

• निरंजन घाटे
• 14.02.26
• वाचनवेळ 19 मि.

हा योग खरा हठयोग। लागला रोग। प्रीतीचा ज्याला॥

लागते मरावे त्याला हे असे॥

गोविंदाग्रजांच्या प्रेम आणि मरण या काव्यातील या ओळी वाचून महाविद्यालयात आम्ही काही मित्रांनी पोरींच्या नादी लागणं काही खरं नाही बरं, असा एकदा विचार केल्याचं आठवतं. पण तो निश्चय काही फार दिवस टिकला नव्हता. साधारणपणे...