• निमिष धर्माधिकारी
• 04.06.26
• वाचनवेळ 13 मि.

चंदिगड, पंजाब आणि हरियाणाची राजधानी. एक पर्यटनस्थळ म्हणूनही चंदिगड आपल्याला माहिती असतं. आणखी एका गोष्टीकरता चंदिगडची ओळख कधी तरी झालेली असते- एक ‘प्लॅन्ड सिटी' म्हणून. ही प्लॅन्ड सिटी बनवण्यामागे नागरी नियोजनाचा (अर्बन प्लॅनिंग) हात आहे. चंदिगडचं नियोजन झालं तेव्हा कृत्रिम बुद्धिमत्ता नावाची गोष्ट कुणालाच माहिती...

• नीलांबरी जोशी
• 27.05.26
• वाचनवेळ 13 मि.

समजा, २०७० साल उजाडलं आहे. तुम्हाला बरं वाटत नाही आणि तुम्ही तातडीने एखादं इस्पितळ गाठता. ‘अलेक्सा'सारखं एक यंत्र तुम्हाला आजाराची लक्षणं विचारतं. कम्प्युटर तुमची माहिती नोंदवतो आणि तुमच्या पूर्वीच्या आजारांचे सगळे तपशील क्षणार्धात समोर येतात. त्यावरून तो कम्प्युटर एका मानवी साहाय्यकाला काही चाचण्या करायला सांगतो....

• श्रीनिवास पंढरपुरे
• 14.05.26
• वाचनवेळ 12 मि.

मागच्या लेखात आपण ‘सांख्यिक ओळख' ही संकल्पना समजून घेतली. या संकल्पनेच्या आधारे चालणारं ए.आय. तंत्रज्ञान आज आपल्या अवतीभोवती अनेक गोष्टींत वापरलं जात आहे.

कोविडच्या जागतिक साथीत आपल्या सर्वांच्या आयुष्यात अनेक आमूलाग्र बदल झाले. कार्यालयीन आणि वैयक्तिक कामांसाठी ऑनलाइन भेटणं, हा असाच एक बदल. काही वेळा...

• श्रीनिवास पंढरपुरे
• 07.05.26
• वाचनवेळ 12 मि.

आपल्यापैकी बहुतेकांनी अनुभवलेल्या एका गोष्टीपासून सुरुवात करू. आपण नवीन स्मार्ट फोन घेतला की आधी सुरक्षिततेसाठी परवलीचा शब्द देऊन फोनला कुलूपबंद करतो. अनेकजण आपला चेहरा किंवा बोटांचा ठसा याद्वारेही पक्कं कुलूप लावतात. चेहरा किंवा बोटांचा ठसा ओळखण्याचं कृत्रिम मज्जातंतूंचं जाळं फोनमध्ये अस्तित्वात असतं, त्याला आपली ओळख...

• श्रीनिवास पंढरपुरे
• 30.04.26
• वाचनवेळ 13 मि.

कुठलंही नवीन तंत्रज्ञान आलं की त्याच्या स्वीकारार्हतेच्या बाबतीत चढ -उतार येतातच, असा आजपर्यंतचा अनुभव आहे. ‘गार्टनर’ या प्रसिद्ध जागतिक संशोधन संस्थेने याला तंत्रज्ञानाची ‘हाइप सायकल’ असं नाव दिलेलं आहे. या ‘हाइप सायकल’चे साधारण पाच टप्पे मानले जातात. पहिल्या टप्प्यात नव्या तंत्रज्ञानाबद्दल मोठ्या प्रमाणावर उत्सुकता असते....

• श्रीनिवास पंढरपुरे
• 22.04.26
• वाचनवेळ 13 मि.

भोवतालच्या परिस्थितीचं आकलन करून तिला स्वत:साठी अनुकूल करून घेण्याचं काम मनुष्यजात लाखो वर्षांपासून करत आलेली आहे. या सामूहिक आकलनातून गोळा होणाऱ्या माहितीचं विलेषण करू शकणाऱ्या, त्याद्वारे ज्ञानात भर घालणाऱ्या बुद्धीचं नैसर्गिक वरदान आपल्याला आहे याची जाणीव मनुष्याला होत गेली. याच बुद्धीच्या जोरावर त्याने आजवर अनेक...